Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Leonard Bernstein (Lawrence (Massachusetts), 25 augustus 1918 – New York, 14 oktober 1990) was een Amerikaanse componist, dirigent, pianist en muziekpedagoog.

Levensloop

Leonard Bernstein was de zoon van de Oekraïense Joden Sam Bernstein en Jennie Resnick uit de buitenwijken van Rivne die in 1908 hun sjtetl ontvluchtten om de dienstplicht te ontlopen in het toen nog tsaristische Rusland. Later studeerde hij aan de Harvard-universiteit en aan het Curtis Institute of Music te Philadelphia. Hij werd voor het eerst bekend toen hij in 1943 bij een concert te New York als dirigent inviel voor de zieke Bruno Walter. Hij maakte in de jaren veertig diverse musicals, die succesvol draaiden op Broadway. In de jaren vijftig dirigeerde hij een keer zo goed als onvoorbereid aan La Scala te Milaan de Medea van Luigi Cherubini met Maria Callas in de hoofdrol. Jarenlang presenteerde hij op televisie een educatief programma over klassieke muziek.

Van 1958 tot 1969 was hij eerste dirigent en artistiek leider van de New York Philharmonic. Met dit orkest nam hij alle symfonieën van Gustav Mahler op. Bernsteins bevlogen interpretaties droegen bij tot hernieuwde belangstelling in de VS voor deze componist. Hij zorgde ook voor eerste uitvoeringen van enkele symfonieën van Charles Ives. Hij legde zich ook toe op componeren. Een van zijn bekendste werken is de (ook verfilmde) musical West Side Story (1957). Hij schreef ook de opera Candide. Bernstein dirigeerde regelmatig de Wiener Philharmoniker, het Koninklijk Concertgebouworkest en het Boston Symphony Orchestra. Met deze orkesten maakte hij ook live-opnamen van concerten.

Tot zijn grootste wapenfeiten als dirigent behoort de wereldpremière van de Turangalîla-symfonie van Olivier Messiaen in 1949. Om de val van de Berlijnse Muur en de aanstaande Duitse hereniging te vieren dirigeerde hij tweemaal de Negende Symfonie van Beethoven, op 23 december 1989 in de Berliner Philharmonie in West-Berlijn en op 25 december 1989 in het Konzerthaus Berlin in Oost-Berlijn. Bernstein verving daarbij in Schillers tekst van het slotkoor Ode an die Freude het woord “Freude” (vreugde) door “Freiheit” (vrijheid). Het tweede concert werd wereldwijd op televisie uitgezonden.

Bernstein musiceerde meeslepend, met inzet van heel zijn wezen. Hij legde veel emoties in de muziek, volgens sommigen ook als er meer aanleiding was tot distantie. In zijn laatste jaren gaf hij de voorkeur aan live-opnamen met publiek boven studio-opnamen. Bernstein was vele jaren een icoon van de klassieke muziek in de VS. Als een van de eerste Amerikaanse musici werd hij geaccepteerd als volledig gelijkwaardig aan Europese topmusici. Hij bezat niet enkel de kwaliteiten van uitvoerend musicus en componist, hij overschreed ook grenzen tussen klassieke muziek en andere muziekgenres en wist als weinig anderen mensen te begeesteren voor muziek.

Bernstein was een van de eerste musici uit de klassieke muziekwereld die de waarde erkenden van rock– en popmuziek. In 1967 vroeg hij in het televisieprogramma Inside Pop: The Rock Revolution aandacht voor The Beatles, The Beach Boys, The Byrds, The Hollies en anderen. Hij zorgde ervoor dat Society’s Child van de tiener Janis Ian door Amerikaanse radiostations werd uitgezonden. Dit zeer omstreden nummer ging over een verhouding van een blank meisje met een zwarte jongen.

Leonard Bernstein overleed op 72-jarige leeftijd in New York aan hartfalen gerelateerd aan longkanker. Kort daarvoor had hij al zijn afspraken als dirigent afgezegd.

Privé

Bernstein was getrouwd met actrice Felicia Montealegre. Uit dit huwelijk kwamen drie kinderen voort. Hij had buitenechtelijke affaires met zowel mannen als vrouwen. In 1976 verliet hij Felicia om te gaan samenwonen met de musicoloog Tom Cothran. Toen Felicia in 1977 longkanker bleek te hebben keerde hij naar haar terug. Hij zorgde voor haar tot haar dood op 16 juni 1978. Daarna had hij diverse homoseksuele relaties tot aan zijn eigen dood op 14 oktober 1990.

Over Bernsteins leven maakte Bradley Cooper, als regisseur, scriptschrijver en hoofdrolspeler, in 2023 de Netflix-speelfilm Maestro.

Composities

zie Leonard Bernstein – Wikipedia voor zijn hele oeuvre.

Betreffende koormuziek

• 1947 Simchu Na, voor gemengd koor en piano
• 1965 Chichester Psalms, voor jongenssopraan, gemengd koor en orkest
• 1971 Mass, theaterstuk voor zangers, acteurs en dansers – libretto: Liturgie van de Rooms-Katholieke Kerk, aanvullingen van Stephen Schwartz en de componist
• 1981 Olympic Hymn, voor gemengd koor en orkest
• 1988 Missa Brevis, voor countertenor, zesstemmig gemengd koor, pauken en slagwerk
• Benedictus, voor vrouwenkoor (SSAA) en mannenkoor (TTBB)
• Life Is Happiness Indeed, voor gemengd koor
• Make Our Garden Grow, voor gemengd koor
• One Hand One Heart, voor gemengd koor
• Reenah, voor tweestemmig koor en instrumenten

Achtergrond informatie “One hand, one heart”

Voor het nummer van Debbie Gibson, zie One Hand, One Heart (nummer van Debbie Gibson).

“One Hand, One Heart” is een nummer uit de musical West Side Story van Leonard Bernstein en Stephen Sondheim. Het is een duet gezongen tussen Maria en Tony terwijl ze een fictieve bruiloft hebben, zoals te zien is in de toneelversie en de film uit 1961, terwijl ze het in de film uit 2021 zingen terwijl ze elkaar hun liefde beloven in een kerk in The Cloisters als onderdeel van hun date. Larry Kert en Carol Lawrence introduceerden het in de Broadway-productie van 1957.

Analyse

De melodie werd oorspronkelijk gecomponeerd voor een ongebruikt lied in Candide,^[1] genoemd “Een”. De originele melodie bestond uit slechts een enkele gestippelde noot per maat, waarvoor Sondheim een hekel had aan het schrijven van teksten, omdat hij alle woorden met één lettergreep zou moeten schrijven, dus schreef hij teksten waarin hij de draak stak met de melodie om Bernstein over te halen hem de extra noten te geven. ^[2] Sondheim schreef later over het eindproduct:

Lenny had maar één noot geschreven voor elke maat, dus elk woord lag daar, zwaar en los van het woord dat volgde. Het was als een opeenvolging van ankers. … Net als in “Somewhere” verlamt het deuntje de tekstschrijver door het gebruik van woorden met twee lettergrepen vrijwel uit te sluiten, die belachelijk klinken als ze zo langzaam worden uitgerekt. Maar Lenny was erg gesteld op de melodie en wilde hem gebruiken voor de balkonscène, dus ik vroeg hem om me een paar extra kwartnoten per maat te geven, wat de melodische omtrek niet veranderde. Het gebrek aan aantekeningen had één verdienste: het zorgde ervoor dat ik eenvoudig schreef. Een beetje te simpel, maar toch… ^[3]

Philip Brophy analyseert de context van het nummer binnen de musical:

Dit nummer breidt het uitspelen van sociale rituelen uit zoals in het vorige nummer. Hier voltrekken Tony en Maria een symbolisch huwelijk omdat zo’n daadwerkelijke ceremonie een ‘sociale’ onmogelijkheid is. Dit versterkt hun relatie als ‘boven’ hun sociale realiteit, geaccentueerd door het hele idee van hen met hun hoofd ‘in de wolken’. Gedurende dit nummer ‘harmoniseren’ ze met elkaar en lossen ze die harmonieën uiteindelijk op in unisono, wat hun ‘eenheid’ met elkaar symboliseert. Merk op hoe hun call-response zelf een recreatie is van de gelofte-uitwisselingen tijdens een huwelijksceremonie. Merk ook op hoe aan het einde van het nummer het melodische motief van “Maria” de harmonische resolutie enigszins verstoort. Dit motief – dat we niet mogen vergeten verwijst naar Tony’s verlangen om met Maria in zee te gaan, en dat daarom een sociale overtreding vormt die de plot tragisch doet eindigen – suggereert symbolisch dat hun huwelijk niet zal plaatsvinden omdat ‘het niet zou moeten gebeuren’. ^[4]

“One hand one heart” lied tekst met vertaling.